اگر احساس کردهاید که گرسنگی شما هیچ خط پایانی ندارد !!
یا حتی پس از یک وعده غذایی مفصل، باز هم احساس گرسنگی میکنید؟!
دلیل این اشتهای بی انتها ممکن است هورمونی به نام هورمون گرلین یا هورمون گرسنگی باشد.
گرلین، که اغلب به عنوان هورمون اشتها نیز شناخته میشود، نقشی اساسی در تنظیم اشتها و وزن بدن ایفا میکند.
این هورمون کوچک اما قدرتمند، از سلولهای خاصی در معده ترشح میشود و سیگنالهایی را به مغز ارسال میکند تا به ما بگوید که گرسنه هستیم. هورمون گرلین نه تنها بر اشتها تأثیر میگذارد، بلکه بر متابولیسم، خواب، و حتی عملکرد شناختی ما نیز تأثیرگذار است.
هورمون گرلین
گرلین که اغلب به عنوان “هورمون گرسنگی” شناخته میشود، از سلولهای خاصی در معده ترشح میشود و سیگنالهایی را به مغز ارسال میکند تا به ما بگوید که گرسنه هستیم. گرلین نقش مهمی در تنظیم اشتها و وزن بدن ایفا میکند.
ترشح هورمون گرلین در معده به معنای این است که ما گرسنه هستیم.
هورمون گرلین علاوه بر اعلام گرسنگی به مغز، نقش و عملکردهای متعددی نیز دارد. از جمله:
اشتها را افزایش میدهد؛
مصرف غذا را افزایش میدهد؛
موجب افزایش ذخیره چربی میشود؛
در تشکیل استخوان و تقویت آن موثر است؛
اثرات محافظتی بر روی سیستم قلبی عروقی دارد؛
در محافظت از عضلات بدن در برابر ضعف نقش دارد؛
به تحریک غده هیپوفیز برای ترشح هورمونهای رشد کمک میکند؛
نقش مهمی در میانجیگری گلوکز کل بدن و هموستاز انرژی (یعنی تعادل) دارد؛
در کنترل قندها و نحوه ترشح انسولین (هورمونی که مسئول پردازش قند است) نقش دارد.
تنظیم اشتها و تعادل هورمون گرلین یا گرسنگی بستگی به نوع تغذیه و حجم غذاهایی که در طول روز میخورید دارد. پیروی از یک رژیم غذایی استاندارد به حفظ این تعادل کمک خواهد کرد.
تفاوت هورمون گرلین با هورمون لپتین
هورمون لپتین توسط سلولهای چربی (آدیپوسیتها) ترشح میشود و نقش اصلی آن ارسال پیام سیری به مغز است. این هورمون به تنظیم اشتها، تعادل انرژی و وزن بدن کمک میکند.
بیشتر بخوانید: هوس شکلات نشانه چیست؟
appetite hormone 7 هورمون گرلین که به عنوان هورمون اشتها یا گرسنگی نیز شناخته میشود، عملکردی برعکس لپتین یا هورمون سیری دارد.
گرلین و کاهش وزن میپردازیم.
هورمون لپتین برعکس هورمون گرلین، موجب احساس سیری میشود.
لپتین و گرلین عملکردی متضاد دارند. لپتین توسط بافت چربی و گرلین از سلولهای معده ترشح میشود. در حالی که لپتین پیام سیری را به مغز میفرستد، گرلین تحریککننده اشتها است و قبل از وعدههای غذایی افزایش مییابد.
لپتین پس از غذا و در شرایط پرچربی بدن افزایش پیدا میکند، اما گرلین در حالت گرسنگی و کمبود کالری بیشتر میشود. گرلین مستقیما مغز را برای غذا خوردن تحریک میکند، در حالی که لپتین بیشتر نقش بازدارنده در برابر پرخوری دارد. در چاقی، سطح لپتین بالاست اما تأثیرش کاهش یافته، در حالی که گرلین معمولاً سرکوب نمیشود.
ویژگیها لپتین گرلین
منبع ترشح بافت چربی معده (سلولهای فوندوس)
اثر بر اشتها کاهش اشتها (سیری) افزایش اشتها (گرسنگی)
زمان اوج ترشح پس از خوردن غذا پیش از وعده غذایی
نقش در چاقی سطح بالا با مقاومت عملکردی فعال بودن و مهار کم
گرلین چگونه موجب احساس گرسنگی در بدن میشود؟
عملکرد گرلین در بدن ما به شرح زیر است:
۱- ترشح از معده:
وقتی معده خالی است، سلولهای خاصی در معده شروع به تولید و ترشح گرلین میکنند.
۲- ورود به جریان خون: گرلین ترشح شده وارد جریان خون شده و به سمت مغز حرکت میکند.
۳- تأثیر بر هیپوتالاموس:
گرلین به بخشی از مغز به نام هیپوتالاموس میرسد. هیپوتالاموس مرکز کنترل بسیاری از عملکردهای حیاتی بدن از جمله گرسنگی، تشنگی و دمای بدن است.
۴- تحریک گیرندههای خاص: گرلین به گیرندههای خاصی در هیپوتالاموس متصل میشود و این اتصال باعث تحریک نورونهایی میشود که مسئول احساس گرسنگی هستند.
۵- احساس گرسنگی:
این تحریکات عصبی باعث ایجاد احساس گرسنگی در ما میشود و ما را به دنبال غذا میگرداند.
هورمون گرلین بالا باشد بهتر است یا پایین؟
هیچکدام. سطح گرلین باید همیشه در مقدار مناسب باشد. بالا بودن و پایین بودن آن هر دو موجب عوارضی در بدن خواهد شد. سطح مناسب و ایدهآل گرلین، سطحی است که به بدن اجازه میدهد تا انرژی مورد نیاز خود را تامین، اما در عین حال از پرخوری و چاقی جلوگیری کند.
عوارض هورمون گرلین پایین
گاهی سطح هورمون اشتها در بدن آنقدر کم است که ممکن است عوارض و بیماریهای زیر را به دنبال داشته باشد. در واقع سرکوب هورمون گرلین به دلایل محتلف موجب آسیبهای متعددی به بدن خواهد شد از جمله:
گاستریت مزمن
سوءهاضمه عملکردی
عفونت هلیکوباکتر پیلوری
سندرم روده تحریکپذیر (IBS)
در بررسیهای پزشکی مشخص شد بیمارانی که پس از جراحی بای پس وزن کم میکنند نسبت به افرادی که با روشهای دیگر مانند رژیم غذایی و ورزش، وزن خود را کاهش میدهند سطح گرلین پایین تری دارند، هر چند این عمل جراحی ممکن است عوارضی به همراه داشته باشد و حتی سطح گرلین بدن را بیش از اندازه کاهش دهد.
نکات مهم:
گرلین زمانی که هیدراته میشوید کاهش و در صورت کم آبی بدن، افزایش پیدا میکند. با نوشیدن آب زیاد و مصرف غذاهای آب دار مانند میوهها و سبزیجات هیدراته بمانید.
انواع غذاهایی که میخورید بر گرلین تأثیر می گذارند. به عنوان مثال، خوردن غذاهای سرشار از پروتئین یا کربوهیدراتهای سالم، سطح گرلین را بیشتر از خوردن غذاهای پر چرب کاهش میدهد.
از رژیمهای مد روز یا یویو، که در آن به طور مکرر وزن اضافه را کاهش میدهید و بازگشت وزن را تجربه میکنید، خودداری کنید و وزن ثابتی را حفظ کنید. زیرا محدود کردن بیش از حد مصرف غذا میتواند منجر به عود پرخوری شود.
خواب کافی
خواب کافی یکی از عوامل بسیار مهم در کنترل سطح هورمون گرلین و در نتیجه تنظیم اشتها و وزن بدن است. هنگامی که به اندازه کافی نمیخوابیم، بدن ما به طور طبیعی هورمون گرلین را بیشتر ترشح میکند. این افزایش ترشح گرلین باعث میشود احساس گرسنگی بیشتری کنیم و در نتیجه، بیشتر غذا بخوریم.
خواب کافی و باکیفیت ترشح هورمون گرلین را کنترل میکند.
ورزش منظم
ورزش یکی از موثرترین راهها برای کنترل سطح گرلین و در نتیجه کاهش اشتها و افزایش سوخت و ساز بدن است. با انجام فعالیت بدنی منظم، میتوانید به تغییرات مثبتی در بدن خود دست یابید. ورزش به روشهای زیر به کاهش سطح گرلین کمک میکند:
کاهش حساسیت به گرلین: ورزش منظم باعث میشود سلولهای بدن به هورمون گرلین کمتر حساس شوند. به عبارت دیگر، با ورزش، بدن به سیگنالهای گرسنگی کمتری پاسخ میدهد.
افزایش سوخت و ساز: ورزش باعث افزایش متابولیسم پایه بدن میشود. این بدان معناست که بدن حتی در حالت استراحت نیز کالری بیشتری میسوزاند و نیاز به انرژی کمتری احساس میشود.
افزایش توده عضلانی: ورزش به افزایش توده عضلانی کمک میکند. عضلات، کالری بیشتری نسبت به چربی میسوزانند.
کاهش استرس:
ورزش یکی از بهترین راهها برای کاهش استرس است. استرس میتواند باعث افزایش سطح گرلین شود.
ورزش و تحرک روزانه میتواند میزان ترشح هورمون گرلین را کنترل کند.
مدیریت استرس
تکنیکهایی مانند مدیتیشن، یوگا و تمرینهای تنفس عمیق میتوانند با آرام سازی ذهن و بدن، سطح استرس را بهطور قابل توجهی کاهش دهند. کاهش استرس به تنظیم بهتر هورمونها کمک کرده و در نتیجه میتواند باعث کاهش ترشح هورمون گرلین و کنترل بهتر اشتها شود.
کلام آخر
هورمون گرلین به عنوان یکی از مهمترین تنظیمکنندههای اشتها، نقش بسیار حیاتی در حفظ تعادل انرژی بدن ایفا میکند. افزایش سطح این هورمون، احساس گرسنگی را تحریک کرده و در نتیجه، باعث افزایش مصرف غذا میشود. از سوی دیگر، کاهش سطح گرلین میتواند به کاهش اشتها و در نتیجه کاهش وزن کمک کند.
کنترل سطح گرلین برای حفظ وزن سالم و پیشگیری از بیماریهای مرتبط با چاقی بسیار مهم است. برای این منظور، توصیه میشود از یک رژیم غذایی سالم و متعادل، خواب کافی و ورزش منظم بهره مند شوید.
در نهایت، به این نکته توجه داشته باشید که گرچه هورمون گرلین نقش مهمی در تنظیم اشتها دارد، اما عوامل دیگری نیز در کنترل وزن دخیل هستند. بنابراین، برای دستیابی به وزن سالم و حفظ آن، یک رویکرد جامع شامل تغییرات در سبک زندگی، تغذیه و فعالیت بدنی ضروری است.
+ نوشته شده در دوشنبه هشتم دی ۱۴۰۴ ساعت 10:3 توسط محمد توکلی
|